Dünyada Fosfor Üretim teknolojisinde son nokta

Narenciye yetiştiriciliğinde kaliteli bir ürün elde etmek için birinci şart, ağacın kaliteli çiçek açmasını sağlamaktadır. Ağacın çiçek açması için gerekli olan besin elementlerinin önem sıralamasında ise fosfor en başta yer almaktadır. Ülkemizde narenciye yetiştiriciliği yapan topraklar genel olarak yüksek pH ve kireç içeriğine sahiptir. Bu tip topraklardaki, fertigasyon uygulamasında konvansiyonel fosforlu gübrelerin (MAP, DAP, Polyamonyum Fosfat vb.) yüksek oranda (%80-85) reaksiyona girerek, demir, alüminyum ve kalsiyum ile çözülmez bileşikler oluşturduğu bilinmektedir.

Bu şekilde bağlanan fosfor ağaçlar için alınamaz forma geçmektedir. Geriye kalan %15-20'lik kısım ise ancak köklere 1 mm mesafeye geldiği takdirde bitki tarafından alınabilmektedir. Fosforun toprakta 200 günde sadece 2.5 cm ilerleyebildiği düşünülürse, ağacın kritik dönemlerindeki fosfor ihtiyacını karşılamanın çok zor olduğu görülmektedir. Ayrıca bu tür ürünler içerisinde bulunan ağır metaller, nitrat, klor vs. ve diğer istenmeyen yabancı maddeler toprakların daha da kirlenmesine ve dolayısıyla uzun vadede kullanılmaz hale gelmelerine neden olmaktadır.

Narenciye ağaçlarının bazı organlarında sezonun değişik dönemlerinde kritik evreler bulunmaktadır ve bu evrelerde fosfor ihtiyacı dramatik oranlarda artmaktadır. Bu evrelerden en dikkat çekici olanı ve meyveyi yakından ilgilendireni narenciye ağaçlarının %800 daha fazla fosfora ihtiyaç duyduğu çiçeklenme dönemidir. Narenciye ağaçlarının bu dönemde artan fosfor ihtiyacı karşılanamadığı taktirde üreticiler yüksek verim alma şanslarını kaybetmenin yanı sıra kalite ve ağaç gelişiminde de ciddi problemler yaşanmaktadır. Çevre dostu patentli sıvı bitki besleyicilerinin geliştiricisi ve lider üreticisi olan Amerikan Actagro firması, bu olumsuz durumları engellemek amacıyla damla sulama ve yağmurlama sistemleri için toprakta bağlanmayan Structure isimli özel bir ürün (7-21-0+%1 Zn +%7 Organik Asit) geliştirmiştir. Structure, bitkiye gerekli olan fosforun ağaca istenilen zamanda taşınmasını sağlayarak kaliteli ve yüksek verimli ürünler edilmesini sağlar.

Structure o kadar etkilidir ki, bünyesindeki %7 organik asitten dolayı konvansiyonel ürünlere oranla çok daha düşük dozlarda kullanılabilmekte, üstelik onlardan daha fazla etkili olmaktadır. Konvansiyonel ürünler, elde ediliş yöntemleri nedeniyle ağır metal içeriklerinin yanında yüksek oranda tuz da ihtiva etmektedirler. Üretiminde kullanılan teknolojiden dolayı Structure 'da bu oran çok düşüktür(0,5 EC) bundan dolayı da ağaçlar için son derece güvenilirdir.

Structure eşsiz teknolojisi sayesinde o kadar güvenlidir ki Amerika'da açık tarla ürünlerinin yetiştiriciliğinde ekim sırasında tohumların altına denk gelecek şekilde toprağa saf olarak enjekte edilmekte ve herhangi bir fitotoksite sorunu yaratmamaktadır. Çimlenme anında direkt olarak fosfora temas eden kökler hızlı bir şekilde yayılmakta ve bitki gelişimini hızlandırmaktadır.

Stucture'ın bu kadar güvenli ve etkili olmasını sağlayan teknolojinin patenti Actagro firmasına aittir. Bu teknoloji ile yapılan üretim yaklaşık olarak 45 gün sürmekte ve bu süreç içerisinde ısı, basınç, ph gibi değişenlerin kontrol edildiği bir dizi reaksiyon ile ürüne ilaveler yapılmaktadır. Ortaya çıkan ürün Organik asit ismini almaktadır ve özel modifiye edilmiş hüminler olarak adlandırılabilir. Organik asit değişik oranlarda N-P-K ya da iz element için şelat malzemesi olarak kullanılır ve Structure veya diğer ürünler ortaya çıkar.

Ortaya çıkan Organik asit, toprakta 50-250 yılda meydana gelen sabit humusun benzeridir ve çok yüksek katyon değişim kapasitesine sahiptir. Structure damlama sulama sisteminden uygulandığında , yüksek katyon değişim kapasitesine sahip organik asit sayesinde hem toprakta Fe, Al, Ca gibi elementler ile etkileşime girmeyerek bitki için büyük öneme sahip fosforun kaybolmadan taşınmasını sağlar, hem de toprakta bağlı olan elementleri kopararak bitki bünyesine taşır. Bu şekilde daha az ürün kullanarak daha fazla başarı elde edilmiş olur. Structure bünyesinde bulunan organik asitler sayesinde yüksek çözünürlüğe ve kök membranlarından rahat geçişe sahiptir. Bu avantajlar Structure'ın üreticiler tarafından tercih edilmesini sağlamaktadır. Örneğin, sezonda 30 kg/da dozunda konvansiyonel bir ürün kullanıyorsanız, bunun yerine 6 lt/da Structure uygulaması çok daha etkili olacaktır.

2007 yılında Kaliforniya Üniversitesi'nde Dr. Ajwa tarafında yapılan bir çalışmada, Structure, MAP içerikli bir ürün ve fosforik asitin toprakta damlama hattından aşağı ve yanlara doğru hareketi araştırılmıştır.

Araştırmada ürünler damlama hattından çıktıktan sonra 42 gün boyunca gözlemlenmiş ve hareketleri belirlenmiştir.

Çalışma sonucunda çıkan sonuçlar şunlardır:
• Fosforik asit toprakta ancak 7,5 cm ilerleyebilmiş ve % 100 oranında bağlanmıştır.
• MAP içerikli ürün 12,5-15,0 cm kadar ilerleyebilmiş ve % 60-70 oaranında bağlanmıştır.
• Actagro Structure denemede ölçüm yapılan en derin mesafe olan 22,5 cm'e kadar ilerlemiş ve bu derinlikte dahi tamamen alınabilir formda kalmayı başarmıştır.
Kaynak : University of California, Davis, 2007 "